ENGLISH
DANSK
FØROYSKT
Gymnastics
Historical sources show that care of the body played a major role in upbringing even in days gone by and was specifically aimed at men and young boys. This attitude was also reflected in the educational system on the Faroe Islands. At the beginning of the 20th century a close eye was kept on what was happening in the rest of the world, and this went for interest in sport too. Improved circumstances led to some young boys from Tórshavn with an interest in gymnastics setting up a club in 1901. The club was called “Thorshavns Gymnastikforening Fimur” and held a display that same year. It was not until 1906, however, that the real work began in the area of voluntary sport after these boys had asked Jógvan Waagstein to be their leader. That year they held a display involving 15 gymnasts.
By 1909 there were three gymnastics squads and the “Torshavns Gymnastikforening” gymnastics club was established. To begin with training took place in the gymnasium of the old secondary school. There was no apparatus there, but the gymnastics club took care of that. The apparatus involved was the box, horse, rings and mat. The necessary funds were raised with displays, dancing and entertainment.
The gymnastics club, which had been for men only, decided in 1912 to bow to the wishes of women who wanted to join the club. Children were not admitted until the winter of 1938/39, however.
The gymnasium in the new secondary school (1916) provided much better facilities for evening gymnastics, as was clearly demonstrated by the holding of a gymnastics competition for men that very winter. The first competition for women was held in 1928.
The campaign to preserve the Faroese language is also reflected in the history of the club, which started keeping its minutes in Faroese in 1925. This resulted in the club eventually becoming known as “Havnar Fimleikafelag”.
Interest in gymnastics grew in the Faroe Islands, with a gymnastics club, which has been active for periods, being founded in Tvøroyri back at the end of the Second World War. A club was later set up in Klaksvík too and started holding joint competitions with the club in Tórshavn. Interest in gymnastics sprang up elsewhere in the Faroe Islands as well, but until the middle of the last century the only real clubs were Havnar Fimleikafelag and the gymnastics club in Tvøroyri.
For the most part it was schoolteachers who took on the task of teaching evening gymnastics. The gymnastics that had previously been taught in schools was in many ways a good foundation to build on. As time went by, more young gymnasts went abroad to study, and when they came back it had an immediate impact on evening gymnastics, not least among the participants. The two new gymnasiums built in Tórshavn in 1956 also made it possible to train on different and newer equipment.
In 1966 the Støkk gymnastics club was founded in Glyvrar, followed by the Ljósið gymnastics club in Tórshavn. These two clubs developed quickly, with Støkk offering gymnastics for men, women and children right from the start, while Ljósið concentrated on women.
Although the majority of schools have now replaced gymnastics with other sports, club gymnastics is stronger than ever. This is proved by the clubs every spring, when thousands of gymnasts taking part in displays demonstrate the many different qualities that the sport involves. Regardless of age, men, women and children can take part in an active community that strengthens both body and mind.
As a result of the unceasing hard work that has been done, we are now able, after 100 years, to compete under the Faroese flag on an equal footing with other nations in the world. There are currently six gymnastics clubs on the Faroe Islands with 3163 active members. They are: Havnar Fimleikafelag, Tórshavn, 1909. Fimleikafelagið Ljósið, Tórshavn, 1975. Fimleikafelagið Støkk, Glyvrar, 1966. Klaksvíkar Fimleikafelag, 1998. Fimleikafelagið Flog, Fuglafjørður, 1989. Fimleikafelagið Fok, Syðrugøta, 1992.
Brynolf Lamhauge
Gymnastik
Historiske kilder viser at legemspleje var en stor del af opdragelsen allerede i fordums tider, og var denne specielt møntet på mænd og unge drenge. Denne holdning genspejledes også i skolevæsenet på Færøerne. Omkring det 20. århundredeskifte blev der fulgt godt med i hvad der skete ude i den store verden – også hvad angik interessen for idræt. De forbedrede omstændigheder førte til at nogle unge gymnastikinteresserede drenge fra Tórshavn etablerede en forening i 1901. Foreningen blev kaldt “Thorshavns Gymnastikforening Fimur” og de havde en opvisning allerede samme år. Det var dog først i 1906 at et egentligt arbejde påbegyndtes indenfor den frivillige idræt, efter at disse drenge havde henvendt sig til Jógvan Waagstein om at være deres leder. Samme år havde de en opvisning med 15 gymnaster.
I 1909 var det blevet til tre gymnastikhold, og gymnastikforeningen ”Torshavns Gymnastikforening” blev etableret. I begyndelsen blev der trænet i den gamle realskoles gymnastiksal. I salen var der ingen gymnastikredskaber, men det sørgede gymnastikforeningen for at få skaffet. Redskaberne var plint, hest, ringe og måtte. Omkostningerne blev dækket med opvisninger, dans og underholdning. Gymnastikforeningen, der kun havde været for mænd, besluttede i 1912 at imødegå ønsket fra kvinder om at komme med i foreningen. Børnene kom dog først med vinteren 1938/39.
Gymnastikhallen i den nye realskole (1916) forbedrede betydeligt omstændighederne for aftengymnastikken, og dette sås tydeligt allerede samme vinter, da der var gymnastik konkurrence for mænd. Kvindernes første konkurrence blev afviklet i 1928.
Kampen om det færøske sprog ses også i Havnar Fimleikafelags historie. Fra 1925 begyndte foreningen at føre protokol på færøsk. Dette medførte at foreningen efter nogen tid kom til at hedde ”Havnar Fimleikafelag”.
Interessen for gymnastik voksede på Færøerne og i Tvøroyri blev en gymnastikforening grundlagt allerede efter 2. verdenskrig og denne forening har i perioder været aktiv. Senere kom også en forening i Klaksvík, og denne forening og foreningen i Thorshavn begyndte at holde indbyrdes konkurrencer. Også andre steder på Færøerne opstod der interesse for gymnastik, men op til midten af forrige århundrede var det kun Havnar Fimleikafelag og gymnastikforeningen på Tvøroyri som var egentlige foreninger.
For det meste var det lærerne ved skolerne, som påtog sig at træne aftengymnastikken. Den gymnastik som tidligere blev trænet i skolen var på mange måder et godt fundament at bygge på. Som tiden gik, tager flere unge gymnaster udenlands for at uddanne sig, og da de kommer tilbage ses det straks i aftengymnastikken og ikke mindst blandt deltagerne. De to nye gymnastiksale der kom i Tórshavn i 1956 gav også mulighed for at træne med andre og nyere redskaber.
I 1966 blev gymnastikforeningen Støkk grundlagt i Glyvrar og senere gymnastikforeningen Ljósið i Tórshavn. Disse to foreninger udviklede sig hurtigt og Støkk havde allerede fra starten gymnastik for både børn, kvinder og mænd medens Ljósið koncentrerede sig om kvinderne.
Selv om de fleste af skolerne nu har udskiftet gymnastikken med andre idrætsgrene, så står gymnastikken i foreningerne stærkere nu end nogensinde. Dette beviser foreningerne hvert forår, da gymnaster i tusindvis ved opvisninger viser de mangeartede kvaliteter som denne idrætsgren rummer. Uden hensyn til alder kan alle både mænd og kvinder deltage i et aktivt fællesskab som styrker både sjæl og legeme.
Resultatet af den vedholdende indsats har medført, at vi efter 100 år nu kan konkurrere under det færøske flag på lige fod med andre nationer i verden. I dag er der seks gymnastikforeninger på Færøerne og der er 3163 aktive medlemmer. Foreningerne er disse: Havnar Fimleikafelag, Tórshavn, 1909. Fimleikafelagið Ljósið, Tórshavn, 1975. Fimleikafelagið Støkk, Glyvrar, 1966. Klaksvíkar Fimleikafelag, 1998. Fimleikafelagið Flog, Fuglafjørður, 1989. Fimleikafelagið Fok, Syðrugøta, 1992.
Brynolf Lamhauge
Fimleikur
Sambært søguligum keldum var likamsrøkt ein partur av uppalingini longu í fornu tíð, og serliga var hon ætlað monnum og dreingjum. Seinni speglar hesin parturin seg eisini aftur í skúlaskapinum heima í Føroyum. Um 20. aldaskiftið var ansurin stórur fyri tí, sum fyrifórst uttanlands, eitt nú hugurin til ítrótt. Saman við batnaðum umstøðum tóku ungir fimleikahugaðir havnardreingir seg saman í felag í 1901. Felagið kallaðu teir „Thorshavns Gymnastikforening Fimur“ og høvdu teir framsýning longu sama árið. Tað var ikki fyrr enn í 1906, at eitt miðvíst arbeiði byrjaði innan sjálvbodna fimleikin, tá ið havnardreingir heittu á læraran Jógvan Waagstein um at gerast leiðari teirra. Hetta sama árið høvdu teir eina framsýning við 15 fimleikarum.
Í 1909 var fimleikahópurin mentur til trý fimleikalið, og avgjørt varð at stovna fimleikafelagið „Thorshavns Gymnastikforening“. Av fyrstantíð varð vant í fimleikahøllini hjá gamla realskúlanum. Høllini vantaði fimleikaamboð, og royndi fimleikafelagið at fáa sær tey til vegar. Amboðini vóru plintur, hestur, ringar og motta. Útreiðslurnar fíggjaði felagið við framsýningum, dansi og skemti. Fimleikafelagið, sum bert hevði verið fyri menn, samtykti í 1912 at ganga ynskinum frá kvinnum um upptøku í felagið á møti. Ikki fyrr enn á vetri 1938/39 sluppu børnini framat í felagnum.
Fimleikahøllin hjá nýggja realskúlanum (1916) bøtti munandi um umstøðurnar hjá kvøldfimleikinum, og sást hetta aftur longu sama veturin, tá skipað varð fyri kapping fyri menn í einstaklingafimleiki. Kvinnurnar kappaðust fyrstu ferð í 1928. Treytin fyri at fimleikafelagið slapp at leiga høllina var, at lærararnir starvaðust annaðhvørt við real- ella kommunuskúlan í Tórshavn.
Stríðið um føroyska málið sæst eisini aftur í søguni hjá Havnar Fimleikafelag. Frá 1925 og frameftir skrivaði felagið sínar gerðabøkur á føroyskum. Hetta hevði við sær, at felagið sum frá leið kom at eita Havnar Fimleikafelag.
Áhugin fyri fimleiki festi eisini í aðrastaðni kring landið. Á Tvøroyri varð fimleikafelag stovnað longu fyri 2. heimsbardaga og hevur hetta felag síðani verið virkið í árabilum. Seinni varð eisini í Klaksvík tikið stig til fimleik, og komu eisini kappingar í lag millum hetta felag og felagið í Tórshavn. Eisini aðrastaðni í Føroyum varð áhugin fyri fimleiki kveiktur, men upp til miðja farnu øld, vóru tað bert Havnar Fimleikafelag og fimleikafelagið á Tvøroyri sum skipaðu seg í verulig feløg.
Fyri tað mesta vóru tað lærarar við skúlarnar, sum átóku sær at venja í kvøldfimleikinum. Fimleikurin, sum fyrr varð vandur í skúlunum, var á mangan hátt ein góður grundvøllur hjá feløgunum at byggja á. Sum tíðin líður, fara fleiri ungir fimleikarar uttanlands at nema sær leiðarakunnleika og komnir heimaftur, sást hesin íblásturin beinan vegin í kvøldfimleikinum og ikki minni á fimleikaskaranum. Við teimum báðum nýggju fimleikahallunum, sum komu í Tórshavn í 1956, fingust nú møguleikar at venja við øðrum og nýggjari amboðum.
Í 1966 varð á Glyvrum Fimleikafelagið Støkk sett á stovn og tí á baki í Tórshavn í 1975 Fimleikafelagið Ljósið. Hesi feløg mentust skjótt, og hevði Støkk frá fyrstan tíð fimleik fyri bæði børnum, kvinnum og monnum, meðan Ljósið mest tók sær av kvinnufimleikinum.
Hóast skúlarnir nú fyri tað mesta hava skift fimleikin út við aðrar ítróttagreinar, so stendur hann við feløgunum kring landið ongantíð so sterkur sum nú. Hetta prógva feløgini á hvørjum vári, tá ið fimleikarar í túsundatali sýna fram tær fjølbroyttu dygdir, henda ítróttagrein rúmar. Uttan mun til aldur, kunnu øll, bæði kvinnur og menn, vera við í einum virknum felagsskapi, sum mennir bæði likam og sál. Úrslit av einum áhaldandi áræði og dugnasemi hava gjørt, at vit eftir hesi 100 árini við føroyska merkinum á odda nú kappast á jøvnum føti við heimsins fremstu tjóðir.
Í dag eru fimleikafeløgini í Føroyum seks í tali og hava tey í alt 3.163 virknar limir. Feløgini eru: Havnar Fimleikafelag, Tórshavn, 1909. Fimleikafelagið Ljósið, Tórshavn, 1975. Fimleikafelagið Støkk, Glyvrar, 1966. Klaksvíkar Fimleikafelag, 1998. Fimleikafelagið Flog, Fuglafjørður, 1989. Fimleikafelagið Fok, Syðrugøta, 1992.
Brynolf Lamhauge
|
